Cleft Sentences Nedir? 30+ Örnek ve Kural | Full of English
Konu Başlıkları
Cleft Sentences Nedir? 30+ Örnek ve Kural | Full of English
İngilizce öğrenirken bir noktada fark edersiniz: İngilizcesi iyi olan insanlar cümlelerini çok farklı kuruyor. “John broke the window” demek yerine “It was JOHN who broke the window” diyorlar. Ya da “I need a vacation” yerine “What I need IS a vacation” diyorlar. Bu yapılar tesadüf değil — İngilizce’nin vurgu sisteminin ta kendisi! Bu rehberde cleft sentences nedir, nasıl kullanılır ve hangi türleri vardır sorularını 30’dan fazla gerçek örnekle yanıtlayacağız.
Türkçe’de vurguyu genellikle ses tonuyla ya da kelime sıralamasıyla yaparız, ama İngilizce’de — özellikle yazıda — cleft sentences adı verilen özel yapılar kullanılır. Bu rehberde cleft sentences’ın tüm türlerini, kullanım amaçlarını ve yaygın hatalarını detaylı örneklerle öğreneceksiniz. Haydi başlayalım!
Cleft Sentences Nedir? (Temel Kavram)
Cleft kelimesi İngilizce’de “yarılmış, bölünmüş” anlamına gelir. Cleft sentences (bölünmüş cümleler), tek parçalı basit bir cümleyi iki parçaya bölerek belirli bir unsura dikkat çeken özel bir cümle yapısıdır.
Yazar veya konuşmacı, dinleyicinin/okuyucunun neye odaklanması gerektiğini bu yapıyla netleştirir. Türkçe’de bunu ses tonuyla yaparız: “Pencereyi AHMET kırdı” derken AHMET kelimesini vurgularız. İngilizce yazıda bunu ses tonuyla yapamayacağımız için cleft sentences kullanırız.
| İngilizce | Türkçe | Kullanım Notu |
|---|---|---|
| Simple: Ahmet broke the window. | Basit: Ahmet pencereyi kırdı. | Özel bir vurgu yok |
| It was AHMET who broke the window. | Pencereyi kıran AHMET’ti. (Başkası değil!) | It-cleft: kim kırdığını vurgular |
| It was THE WINDOW that Ahmet broke. | Ahmet’in kırdığı şey PENCEREYDİ. | It-cleft: neyi kırdığını vurgular |
| What Ahmet broke was the window. | Ahmet’in kırdığı şey pencereydi. | What-cleft: eylemi açıklar |
Tip 1: It-Cleft Cümleler (En Yaygın Tür)
It-cleft cümleler, İngilizce’de en sık kullanılan cleft türüdür. Yapısı şöyledir:
It + BE (is/was/were) + VURGULANAN UNSUR + who/that/when/where + BİLİNEN BİLGİ
Vurgulamak istediğimiz unsur “It was…” ifadesinin hemen ardından gelir. Bu unsur; kişi (who), şey/yer/zaman (that/when/where) olabilir.
| İngilizce | Türkçe | Kullanım Notu |
|---|---|---|
| It was Maria who called you. | Seni arayan Maria’ydı. (Başkası değil!) | Kişiyi vurgular: who kullanılır |
| It was yesterday that I saw him. | Onu gördüğüm gün dündü. (Başka bir gün değil!) | Zamanı vurgular: that/when kullanılır |
| It is the blue one that I want. | İstediğim mavi olanı. (Diğerini değil!) | Nesneyi vurgular: that kullanılır |
| It was in Paris that they first met. | İlk karşılaştıkları yer Paris’ti. | Yeri vurgular: that/where kullanılır |
| It was her kindness that impressed me. | Beni etkileyen onun kibarlığıydı. | Soyut kavramı vurgular |
| It was NOT the dog that ate your food. | Yemeğini yiyen köpek DEĞİLDİ. | Olumsuz cleft: bir şeyi düzeltmek için |
| Was it Tom who won the prize? | Ödülü kazanan Tom muydu? | Soru formunda cleft |
| It is social media that is changing communication. | İletişimi değiştiren sosyal medyadır. | Güncel konu anlatımında kullanım |
Tip 2: What-Cleft Cümleler (Pseudo-Cleft)
What-cleft cümleleri (pseudo-cleft veya wh-cleft de denir), “what” ile başlayan bir yan cümle + “be” fiili + vurgulanacak bilgi yapısıyla kurulur. Bu yapı genellikle bir durumu açıklamak veya bir eylemi tanımlamak için kullanılır.
What + özne + fiil + BE + vurgulanan bilgi
| İngilizce | Türkçe | Kullanım Notu |
|---|---|---|
| What I need is a long vacation. | İhtiyacım olan şey uzun bir tatil. | İhtiyaç/istek vurgusu |
| What surprised me was his reaction. | Beni şaşırtan onun tepkisiydi. | Duygu vurgusu |
| What we should do is talk to the manager. | Yapmamız gereken şey yöneticiyle konuşmak. | Öneri/tavsiye vurgusu |
| What I love about Istanbul is the food. | İstanbul’da sevdiğim şey yemekler. | Tercih ifadesinde kullanım |
| A long vacation is what I need. | Uzun bir tatil, ihtiyacım olan şeydir. | Ters sıra: bilgi sonda vurgulanır |
Tip 3: All-Cleft ve Diğer Varyasyonlar
All-cleft, belirli bir şeyin tek veya en önemli olduğunu vurgulamak için kullanılır. Belki de en meşhur örneği Mariah Carey’nin şarkısından biliyorsunuzdur!
| İngilizce | Türkçe | Kullanım Notu |
|---|---|---|
| All I want for Christmas is you. | Noel’de istediğim tek şey sensin. | All-cleft: en çok bilinen örnek! |
| All that matters is that you’re safe. | Önemli olan tek şey senin güvende olman. | Tek önemli bilgiyi vurgular |
| The reason I’m late is that the traffic was terrible. | Geç kalmamın nedeni trafiğin çok kötü olmasıydı. | Reason-cleft: neden açıklamak için |
| The one thing I appreciate about him is his honesty. | Onda takdir ettiğim tek şey dürüstlüğüdür. | One thing cleft: tek özelliği vurgular |
| The place where I feel most at home is my grandmother’s house. | Kendimi en evimde hissettiğim yer büyükannemin evi. | Yer cleft’i |
Ne Zaman ve Nerede Kullanılır?
Cleft sentences dört temel durumda kullanılır:
- Yanlış bir bilgiyi düzeltmek için
- Önemli bir bilgiyi dramatik şekilde vurgulamak için
- Yazıda ses tonu olmadan vurgu yapmak için (akademik yazı, iş yazışmaları)
- Konuşmada doğal bir güçlendirilmiş ifade için
Günlük Hayat ve İş Dünyasından Gerçekçi Örnekler
| İngilizce | Türkçe | Kullanım Notu |
|---|---|---|
| It was this app that helped me lose 10 kg. | 10 kilo vermemi sağlayan bu uygulama oldu. | Sosyal medya paylaşımı / öneri |
| What we need to focus on is customer satisfaction. | Odaklanmamız gereken şey müşteri memnuniyetidir. | İş toplantısı sunumu |
| It’s the after-sales service that makes the difference. | Farkı yaratan satış sonrası hizmettir. | Pazarlama ve satış iletişimi |
| What really helped me was practicing with native speakers. | Bana gerçekten yardımcı olan şey anadil konuşucularıyla pratik yapmaktı. | Dil öğrenme deneyimi paylaşımı |
| It was the lack of communication that caused the project to fail. | Projenin başarısız olmasına neden olan şey iletişim eksikliğiydi. | Analiz ve raporlama dili |
| All that was missing was a little more practice. | Eksik olan tek şey biraz daha pratikti. | Geriye dönük değerlendirme |
Yaygın Hatalar ve Düzeltmeleri
Cleft sentences öğrenirken Türk öğrencilerin sıkça yaptığı hatalar şunlardır. Bu hataları bilmek, onları yapmaktan kaçınmanıza yardımcı olacak!
| ❌ Yanlış | ✅ Doğru | Açıklama |
|---|---|---|
| It was a book what she gave me. | It was a book that she gave me. | It-cleft yapısında “what” değil “that/who/which” kullanılır |
| What I want it is a coffee. | What I want is a coffee. | What-cleft yapısında “it” tekrar etmez; doğrudan “is/was” gelir |
| What I need are more time. | What I need is more time. | “What I need” tekil bir şeyi ifade eder → tekil fiil kullanılır |
| It was yesterday when I saw him. | It was yesterday that I saw him. | Zamanı vurgularken “when” yerine “that” daha doğaldır |
| It is Istanbul where I was born there. | It is Istanbul where I was born. | Cleft cümlenin ikinci bölümünde zamir tekrarı yapılmaz |
İlgili Yazılar: İngilizce’de Vurgu ve İleri Gramer
Cleft sentences, İngilizce’deki vurgu sisteminin yalnızca bir parçasıdır. Dil becerilerinizi geliştirmek için aşağıdaki yazılarımızı da incelemenizi öneririz:
- İngilizce’de Advanced Inversion: Vurgu ve Stil İçin Cümle Devirme Sanatı
- İngilizce Inversion: Devrik Cümle Kullanımı ve Kuralları
- İleri Düzey Discourse Markers: Akıcılık ve Anlam Bütünlüğü
- İngilizce’de Tekrarı Önleme: Ellipsis ve Substitution Kullanımı
- İngilizce Relative Clauses: İleri Seviye Sıfat Cümleleri
Mini Quiz: Cleft Sentences’ı Ne Kadar Öğrendiniz?
Aşağıdaki soruları çözün ve ne kadar öğrendiğinizi test edin!
Soru 1
Hangisi doğru bir it-cleft cümlesidir?
- A) It was a dog what bit him.
- B) It was a dog that bit him. ✓
- C) It was a dog which bit him.
- D) It was a dog who bit him.
Açıklama: “It + BE + nesne/şey + that” yapısı doğru. “What” it-cleft’te kullanılmaz. “Who” insanlar için, “that” hayvanlar/nesneler için tercih edilir.
Soru 2
“I need your support most.” cümlesini what-cleft yapısına dönüştürün:
- A) What I most need is your support.
- B) What I need most is your support. ✓
- C) What most I need is your support.
- D) What is your support that I need most.
Açıklama: “Most” zarfı genellikle fiilin ardından gelir. Doğru yapı: What + özne + fiil + (zarf) + BE + vurgulanan bilgi
Soru 3
“All _______ is a second chance.” cümlesini tamamlayın:
- A) All that I need ✓
- B) All which I need
- C) All what I need
- D) All I needs
Açıklama: All-cleft yapısında “that” veya sıfır bağlaç kullanılır: “All (that) I need is a second chance.” “Which” ve “what” bu yapıda kullanılmaz.
Soru 4
Hangisinde cleft sentence HATALI kullanılmıştır?
- A) It was Tom who called.
- B) What I want is peace.
- C) It was yesterday when I met her.
- D) It was the money what caused the problem. ✓ (Hatalı!)
Açıklama: It-cleft yapısında “what” kullanılmaz; “that” veya “which” kullanılmalıdır: “It was the money that caused the problem.”
Soru 5
Aşağıdaki cümlelerden hangisi “reason-cleft” kullanımına örnektir?
- A) What the reason is I’m here.
- B) It was the reason why I came.
- C) The reason I’m here is to help you. ✓
- D) All the reason is to help.
Açıklama: Reason-cleft: “The reason + (why/that veya sıfır) + özne + fiil + is/was + açıklama” yapısıyla kurulur.
Sonuç: Artık İngilizce’yi Daha Güçlü Kullanabilirsiniz!
Cleft sentences, İngilizce’nizin doğallığını ve ifade gücünü bir üst seviyeye taşıyan yapılardır. Artık sadece “I need help” demek yerine “What I really need is your help” diyebilir, sadece “Maria called” demek yerine “It was Maria who called, not Anna!” diyebilirsiniz.
Bu yapıları öğrenmek, sizi sadece gramer kurallarını bilen bir öğrenciden, gerçekten İngilizce düşünen bir konuşmacıya dönüştürür. Pratik yapmaktan çekinmeyin: Bu yazıdaki örnekleri kendi cümlelerinizle değiştirerek egzersiz yapın, film ve dizi diyaloglarında cleft sentences’ı dikkat ederek dinleyin.
İngilizce öğrenmek bir yolculuktur — what matters most is that you keep going! (En önemli olan tek şey devam etmendir!) 🚀
