İngilizce Advanced Relative Clauses: Whose, Where, Whom ve Non-Defining Kullanımı

İngilizce’de Ustalaşmanın Anahtarı: Advanced Relative Clauses

İngilizce öğrenirken belirli bir seviyeye ulaştıktan sonra, cümlelerinizi daha zengin, akıcı ve sofistike hale getirmenin yollarını aramaya başlarsınız. İşte bu noktada Advanced Relative Clauses (İleri Düzey Sıfat Cümlecikleri) devreye girer. Temel relative clause yapılarını (who, which, that) öğrendikten sonra, non-defining (tanımlamayan) yan cümleler ile ‘whose’, ‘where’, ‘whom’ gibi daha spesifik ilgi zamirlerinin kullanımı, İngilizce ifadenizi bir üst seviyeye taşımanıza yardımcı olur. Bu makalede, bu ileri düzey yapıları detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Relative clauses, bir isim hakkında ek bilgi veren yan cümlelerdir. İki temel türü vardır: defining (tanımlayan) ve non-defining (tanımlamayan). Bu yazının odak noktası, özellikle kafa karıştırıcı olabilen non-defining clauses ve özel ilgi zamirleridir. Bu yapılar, özellikle akademik yazı ve resmi konuşmalarda doğru ve etkili iletişim için kritik öneme sahiptir. Temel relative clauses temel kullanımı hakkında bilgi sahibi olmak, bu ileri konuları anlamayı kolaylaştıracaktır.

Non-Defining Relative Clauses: Ek Bilginin Zarafeti

Non-defining relative clauses, hakkında bilgi verdiği isim zaten biliniyor veya tanımlanmış olduğunda kullanılır. Cümlenin ana anlamı için zorunlu olmayan ekstra bilgi sağlarlar. Bu yan cümleler cümleden çıkarılsa bile, cümlenin temel anlamı bozulmaz.

Temel Özellikleri:

• Virgül Kullanımı: Non-defining clauses, cümlenin geri kalanından mutlaka virgüllerle ayrılır. Eğer yan cümle, ana cümlenin ortasındaysa başına ve sonuna virgül konur; eğer ana cümlenin sonundaysa sadece başına virgül konur.
• ‘That’ Kullanılmaz: Defining clause’larda ‘who’ ve ‘which’ yerine sıkça kullanılan ‘that’, non-defining clause’larda kesinlikle kullanılmaz.
• İlgi Zamiri Atılamaz: Defining clause’ların aksine, non-defining clause’larda ilgi zamiri (who, which, whom, whose, where, when) cümleden atılamaz.

Örnekler:

• My brother, who lives in London, is visiting us next week. (Erkek kardeşim zaten belli, Londra’da yaşaması ek bilgi. ‘who lives in London’ çıkarılsa da ‘My brother is visiting us next week’ anlamlıdır.)
• Istanbul, which is Turkey’s largest city, has a rich history. (İstanbul zaten bilinen bir yer, Türkiye’nin en büyük şehri olması ek bilgi.)
• Mr. Smith, who is our new manager, started working yesterday. (Yeni müdürümüz Mr. Smith belli, onun yeni müdür olduğu bilgisi ekstra.)
• We visited the Eiffel Tower, which was built in 1889. (Eyfel Kulesi belli, 1889’da yapıldığı ek bilgi.)

İleri Düzey İlgi Zamirleri: Whose, Where, Whom

Temel ‘who’ ve ‘which’ zamirlerinin ötesinde, daha spesifik durumlar için kullanılan ilgi zamirleri de mevcuttur. Bunlar ‘whose’, ‘where’ ve ‘whom’ zamirleridir.

Whose: Aidiyetin İfadesi

‘Whose’, genellikle insanlar için aidiyet (sahiplik) belirtmek amacıyla kullanılır. Ancak cansız varlıklar ve hayvanlar için de kullanılabilir, bu durum daha çok resmi dilde veya yazıda görülür. ‘Kimin …-sı/si’ anlamına gelir ve kendisinden sonra mutlaka bir isim gelir.

Önemli Not: ‘Whose’ (kimin) ile ‘who’s’ (who is veya who has kısaltması) karıştırılmamalıdır.

Örnekler:

• The student whose phone rang during the exam was embarrassed. (Telefonu çalan öğrenci utandı.)
• She is the artist whose paintings are famous worldwide. (O, tabloları dünyaca ünlü olan sanatçıdır.)
• I have a friend whose brother is a pilot. (Erkek kardeşi pilot olan bir arkadaşım var.)
• The house whose roof was damaged in the storm needs repair. (Fırtınada çatısı hasar gören evin tamire ihtiyacı var. – Cansız varlık için kullanım)
• We saw a dog whose leg was injured. (Bacağı yaralı bir köpek gördük. – Hayvan için kullanım)

Where: Mekanların Tanımı

‘Where’, bir yeri veya mekanı niteleyen relative clause’larda kullanılır. Genellikle ‘in which’ veya ‘at which’ ile değiştirilebilir, ancak ‘where’ daha yaygındır.

Örnekler:

• This is the house where I grew up. (Bu, büyüdüğüm evdir.) ( = …the house in which I grew up.)
• Paris is the city where the Eiffel Tower is located. (Paris, Eyfel Kulesi’nin bulunduğu şehirdir.)
• Do you remember the park where we first met? (İlk tanıştığımız parkı hatırlıyor musun?)
• The hotel where we stayed was very comfortable. (Kaldığımız otel çok konforluydu.) ( = The hotel at which / in which we stayed…)

Whom: Nesne Konumundaki Zamir

‘Whom’, relative clause içinde fiilin veya bir edatın nesnesi konumundaki insanlar için kullanılır. ‘Who’ genellikle özne konumundaki insanlar için kullanılırken, ‘whom’ nesne konumundakiler için tercih edilir. Özellikle resmi İngilizce’de ve yazı dilinde önemlidir.

Günlük konuşma dilinde ‘whom’ kullanımı azalmaktadır ve insanlar nesne konumunda bile olsa ‘who’ kullanma eğilimindedir. Ancak, özellikle bir edattan (preposition) sonra kullanıldığında ‘whom’ tercih edilir (örneğin ‘to whom’, ‘with whom’).

Örnekler:

• The man whom I met yesterday was very polite. (Dün tanıştığım adam çok kibardı. – ‘met’ fiilinin nesnesi) (Konuşma dilinde: The man who/that I met yesterday…)
• She is the person to whom I owe my success. (O, başarımı borçlu olduğum kişidir. – ‘to’ edatının nesnesi. Bu yapıda ‘who’ kullanılmaz.)
• The colleagues with whom I work are very supportive. (Birlikte çalıştığım meslektaşlarım çok destekleyici. – ‘with’ edatının nesnesi)
• He was the candidate whom the committee selected. (O, komitenin seçtiği adaydı. – ‘selected’ fiilinin nesnesi) (Konuşma dilinde: …who/that the committee selected.)

Relative Clauses ve Edatlar (Prepositions)

Relative clause’lar bazen edatlarla (prepositions) birlikte kullanılır. Edatın yeri cümlenin resmiyet düzeyini etkileyebilir.

1. Edat + İlgi Zamiri (Formal): Edat (‘in’, ‘on’, ‘at’, ‘to’, ‘with’, ‘for’ vb.), ilgi zamirinden (‘which’, ‘whom’) hemen önce gelir. Bu kullanım daha resmi ve yazı diline özgüdür.

   Örnek: The project on which we are working is very challenging. (Üzerinde çalıştığımız proje çok zorlu.)

   Örnek: The person to whom you should speak is the manager. (Konuşmanız gereken kişi müdürdür.)

2. İlgi Zamiri… Edat (Informal/Common): Edat, relative clause’un sonuna bırakılır. Bu yapı daha yaygın ve konuşma diline daha uygundur.

   Örnek: The project (which/that) we are working on is very challenging.

   Örnek: The person (who/whom/that) you should speak to is the manager.

Edatların doğru kullanımı, cümlenin anlamını netleştirmek için önemlidir. İngilizce edatlar hakkında daha fazla bilgi edinmek, bu yapıları daha iyi anlamanıza yardımcı olabilir.

Yaygın Hatalar ve İpuçları

• Non-defining Clause’larda ‘That’ Kullanımı: Unutmayın, virgülle ayrılan non-defining clause’larda ‘that’ kullanılmaz.
• Virgül Eksikliği/Fazlalığı: Non-defining clause’ları virgülle doğru şekilde ayırmak kritiktir.
• ‘Whose’ ve ‘Who’s’ Karışıklığı: ‘Whose’ aidiyet belirtir, ‘who’s’ ise ‘who is’ veya ‘who has’ demektir.
• ‘Who’ ve ‘Whom’ Karışıklığı: Resmi dilde ve edatlardan sonra nesne konumunda ‘whom’ kullanmaya özen gösterin.

Sonuç

Advanced relative clauses, özellikle non-defining yapılar ve ‘whose’, ‘where’, ‘whom’ gibi ilgi zamirleri, İngilizce’deki ifadenizi zenginleştiren güçlü araçlardır. Bu yapıları doğru ve yerinde kullanmak, dil becerinizin daha ileri bir seviyede olduğunu gösterir. Virgül kullanımına, ‘that’ yasağına ve ‘who’/’whom’/’whose’ arasındaki farklara dikkat ederek pratik yapmak, bu konuda ustalaşmanızı sağlayacaktır. İleri düzey İngilizce gramer konuları arasında önemli bir yer tutan relative clause’lar, akıcı ve etkili bir iletişim için vazgeçilmezdir.