İngilizce Çoğul İsimler (Plural Nouns): Kurallar ve Örnekler

İngilizce’de İsimleri Çoğul Yapma: Plural Nouns Kılavuzu

İngilizce öğrenirken karşılaşılan temel konulardan biri de isimlerin çoğul halleridir. Türkçede genellikle ‘-ler’, ‘-lar’ ekleriyle yaptığımız bu işlemi İngilizce’de nasıl yapacağımızı bilmek, dilbilgisi temelinizi sağlamlaştırmak ve kendinizi doğru ifade etmek için kritik öneme sahiptir. İngilizce’de isimler (nouns), tek bir varlığı ifade ettiğinde tekil (singular), birden fazla varlığı ifade ettiğinde ise çoğul (plural) olarak adlandırılır. Bu yazımızda, İngilizce’deki çoğul isim kurallarını, düzenli ve düzensiz yapıları detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

İngilizce’de isimleri çoğul yapmak genellikle basit kurallara dayansa da, bazı istisnalar ve düzensiz yapılar kafa karıştırıcı olabilir. Temelde iki ana kategori bulunur: Düzenli Çoğullar (Regular Plurals) ve Düzensiz Çoğullar (Irregular Plurals). İngilizce tekil ve çoğul isimler hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz ilgili kılavuzumuza göz atabilirsiniz.

1. Düzenli Çoğul İsimler (Regular Plurals)

Düzenli çoğullar, belirli kurallara göre sonlarına ek alarak çoğul hale gelen isimlerdir. En yaygın kullanılan kurallar şunlardır:

Kural 1: Sonuna ‘-s’ Ekleme

İngilizce’deki çoğu ismin çoğulu, sonuna basitçe ‘-s’ harfi eklenerek yapılır. Bu en temel ve en sık karşılaşılan kuraldır.

• cat → cats (kedi → kediler)
• book → books (kitap → kitaplar)
• table → tables (masa → masalar)
• dog → dogs (köpek → köpekler)
• car → cars (araba → arabalar)
• student → students (öğrenci → öğrenciler)
• house → houses (ev → evler)

Kural 2: Sonuna ‘-es’ Ekleme

İsimlerin sonu -s, -ss, -sh, -ch, -x, veya -z harfleriyle bitiyorsa, çoğul yapmak için sonuna ‘-es’ eklenir. Bu kural, telaffuzu kolaylaştırmak için vardır; aksi takdirde ‘s’ sesleri üst üste binebilirdi.

• bus → buses (otobüs → otobüsler)
• glass → glasses (bardak → bardaklar)
• brush → brushes (fırça → fırçalar)
• watch → watches (kol saati → kol saatleri)
• box → boxes (kutu → kutular)
• quiz → quizzes (kısa sınav → kısa sınavlar) (Not: ‘-z’ ile biten bazı kelimelerde ‘z’ harfi çift yazılır.)
• dish → dishes (tabak → tabaklar)
• church → churches (kilise → kiliseler)

Kural 3: Sonu ‘-y’ ile Biten İsimler

Sonu ‘-y’ harfi ile biten isimlerde iki durum söz konusudur:

a) Ünlü Harf + y: Eğer ‘-y’ harfinden önce bir ünlü harf (a, e, i, o, u) varsa, sadece ‘-s’ eklenir.

• boy → boys (erkek çocuk → erkek çocuklar)
• toy → toys (oyuncak → oyuncaklar)
• day → days (gün → günler)
• key → keys (anahtar → anahtarlar)
• monkey → monkeys (maymun → maymunlar)

b) Ünsüz Harf + y: Eğer ‘-y’ harfinden önce bir ünsüz harf varsa, ‘-y’ harfi düşer ve yerine ‘-ies’ eklenir.

• city → cities (şehir → şehirler)
• baby → babies (bebek → bebekler)
• story → stories (hikaye → hikayeler)
• party → parties (parti → partiler)
• country → countries (ülke → ülkeler)
• fly → flies (sinek → sinekler)

Kural 4: Sonu ‘-o’ ile Biten İsimler

Sonu ‘-o’ harfi ile biten isimlerde de benzer bir ayrım vardır, ancak bazı istisnalar mevcuttur:

a) Ünlü Harf + o: Eğer ‘-o’ harfinden önce bir ünlü harf varsa, genellikle sadece ‘-s’ eklenir.

• radio → radios (radyo → radyolar)
• zoo → zoos (hayvanat bahçesi → hayvanat bahçeleri)
• video → videos (video → videolar)
• studio → studios (stüdyo → stüdyolar)

b) Ünsüz Harf + o: Eğer ‘-o’ harfinden önce bir ünsüz harf varsa, genellikle ‘-es’ eklenir.

• potato → potatoes (patates → patatesler)
• tomato → tomatoes (domates → domatesler)
• hero → heroes (kahraman → kahramanlar)
• echo → echoes (yankı → yankılar)

İstisnalar: Ünsüz harf + o ile bitmesine rağmen sadece ‘-s’ alan bazı kelimeler vardır. Bunlar genellikle müzik terimleri veya kısaltılmış kelimelerdir.

• photo → photos (fotoğraf → fotoğraflar) (photograph’ın kısaltması)
• piano → pianos (piyano → piyanolar)
• halo → halos (hale → haleler)
• auto → autos (otomobil → otomobiller)
• memo → memos (not → notlar)

Not: Bazı kelimeler her iki eki de alabilir (örn: volcano → volcanoes/volcanos).

Kural 5: Sonu ‘-f’ veya ‘-fe’ ile Biten İsimler

Sonu ‘-f’ veya ‘-fe’ ile biten isimlerin çoğulu genellikle ‘-f’ veya ‘-fe’ yerine ‘-ves’ getirilerek yapılır.

• leaf → leaves (yaprak → yapraklar)
• wife → wives (eş [kadın] → eşler)
• knife → knives (bıçak → bıçaklar)
• wolf → wolves (kurt → kurtlar)
• life → lives (hayat → hayatlar)
• thief → thieves (hırsız → hırsızlar)
• shelf → shelves (raf → raflar)

İstisnalar: Sonu ‘-f’ veya ‘-fe’ ile bitip sadece ‘-s’ alan bazı kelimeler de mevcuttur.

• roof → roofs (çatı → çatılar)
• chief → chiefs (şef → şefler)
• belief → beliefs (inanç → inançlar)
• cliff → cliffs (uçurum → uçurumlar)
• safe → safes (kasa → kasalar)

Not: Bazı kelimeler her iki çoğul formunu da kabul edebilir (örn: dwarf → dwarfs/dwarves, scarf → scarfs/scarves).

2. Düzensiz Çoğul İsimler (Irregular Plurals)

Düzensiz çoğul isimler, yukarıda belirtilen standart kurallara uymazlar. Bu kelimelerin çoğul hallerini ezberlemek gerekir. İngilizce’de sıkça karşımıza çıkan düzensiz çoğul formları şunlardır:

a) Ünlü Değişikliği ile Çoğul Olanlar

Bazı isimlerin çoğulu, kelimenin içindeki ünlü harflerin değişmesiyle oluşur.

• man → men (adam → adamlar)
• woman → women (kadın → kadınlar) (Telaffuza dikkat: /wɪmɪn/)
• foot → feet (ayak → ayaklar)
• tooth → teeth (diş → dişler)
• goose → geese (kaz → kazlar)
• mouse → mice (fare → fareler)
• louse → lice (bit → bitler)

b) Sonu ‘-en’ ile Bitenler

Az sayıda kelime sonuna ‘-en’ alarak çoğul olur.

• child → children (çocuk → çocuklar)
• ox → oxen (öküz → öküzler)

c) Tekil ve Çoğul Hali Aynı Olanlar

Bazı isimlerin tekil ve çoğul halleri tamamen aynıdır. Bu kelimelerin tekil mi çoğul mu olduğu cümlenin bağlamından veya kullanılan fiilden anlaşılır.

• sheep → sheep (koyun → koyunlar) (Örn: One sheep is in the field. / Many sheep are in the field.)
• fish → fish (balık → balıklar) (Not: Farklı tür balıklardan bahsediliyorsa ‘fishes’ kullanılabilir, ancak genel anlamda ‘fish’ kullanılır.)
• deer → deer (geyik → geyikler)
• series → series (dizi → diziler)
• species → species (tür → türler)
• aircraft → aircraft (hava taşıtı → hava taşıtları)
• moose → moose (mus → muslar)
• shrimp → shrimp (karides → karidesler) (Bazen ‘shrimps’ de kullanılır.)

d) Yabancı Dillerden Geçen ve Özel Çoğul Formları Olanlar

İngilizce’ye özellikle Latince ve Yunanca gibi dillerden geçmiş bazı kelimeler, orijinal dillerindeki çoğul formlarını korumuştur. Ancak günümüzde bazılarının İngilizce’deki standart ‘-s’ veya ‘-es’ ekleriyle oluşturulan çoğul halleri de kabul görmektedir.

• -us → -i: cactus → cacti (kaktüsler), nucleus → nuclei (çekirdekler), stimulus → stimuli (uyaranlar), fungus → fungi (mantarlar)
• -is → -es: analysis → analyses (analizler), crisis → crises (krizler), diagnosis → diagnoses (teşhisler), hypothesis → hypotheses (hipotezler)
• -on → -a: criterion → criteria (kriterler), phenomenon → phenomena (fenomenler/olgular)
• -um → -a: bacterium → bacteria (bakteriler), curriculum → curricula (müfredatlar), datum → data (veriler), medium → media (medya/ortamlar)
• -a → -ae: larva → larvae (larvalar), formula → formulae / formulas (formüller)
• -ix / -ex → -ices: appendix → appendices / appendixes (ekler), index → indices / indexes (indeksler/işaret parmakları)

Sayılabilen ve Sayılamayan İsimler

Unutulmaması gereken önemli bir nokta, sadece sayılabilen isimlerin (countable nouns) çoğul formlarının olduğudur. Su (water), bilgi (information), tavsiye (advice), ekmek (bread), para (money) gibi sayılamayan isimler (uncountable nouns) genellikle çoğul yapılmazlar ve tekil fiillerle kullanılırlar. Bu konu, İngilizce gramer konuları içinde önemli bir yer tutar.

Sonuç

İngilizce’de çoğul isimler konusu, hem düzenli kuralları hem de ezber gerektiren düzensiz yapıları içerir. Temel kuralları anlamak işinizi kolaylaştırsa da, özellikle düzensiz çoğulları öğrenmek pratik ve tekrar gerektirir. Bol bol okuma yapmak, örnek cümleler incelemek ve alıştırmalar çözmek bu konudaki hakimiyetinizi artıracaktır. Doğru çoğul kullanımı, İngilizce iletişiminizi daha akıcı ve doğru hale getirecektir.