İngilizce İyelik Ekleri: ‘s ve s’ Kullanımı Detaylı Anlatım

İngilizce öğrenirken karşılaşılan temel dilbilgisi konularından biri de iyelik (possessive) yapılarıdır. Türkçedeki ‘-ın, -in, -un, -ün’ eklerine benzer bir işlev gören bu yapılar, bir şeyin kime veya neye ait olduğunu belirtmek için kullanılır. İngilizce’de iyelik genellikle ismin sonuna eklenen ‘s (apostrof s) veya sadece ‘ (apostrof) ile ifade edilir. Bu yapının doğru kullanımı, cümlelerinizin anlamını netleştirmek ve daha doğal bir İngilizce konuşmak/yazmak için kritik öneme sahiptir.

Bu yazımızda, İngilizce’deki iyelik yapılarını, yani ‘s ve s’ kullanımını tüm detaylarıyla ele alacağız. Hangi durumlarda ‘s, hangi durumlarda sadece apostrof kullanıldığını, özel durumları ve sık yapılan hataları örneklerle açıklayacağız.

İyelik Nedir ve Neden Önemlidir?

İyelik, en basit tanımıyla sahiplik veya aitlik ilişkisini gösterir. Bir ismin başka bir isimle olan bağlantısını (genellikle sahiplik) kurar. Örneğin, “Ali’nin kitabı” derken, kitabın Ali’ye ait olduğunu belirtiriz. İngilizce’de bu ilişkiyi kurmak için temel olarak apostrof (‘) kullanılır.

• Netlik: İyelik yapıları, cümledeki isimler arasındaki ilişkiyi netleştirir.
• Doğallık: Doğru iyelik kullanımı, İngilizce ifadenizi daha akıcı ve doğal hale getirir.
• Anlam: Yanlış kullanım, cümlenin anlamını tamamen değiştirebilir veya anlaşılmaz hale getirebilir.

Tekil İsimlerle ‘s Kullanımı

İngilizce’de tekil bir isme aitlik anlamı katmak için genellikle ismin sonuna ‘s eklenir. Bu kural hem insanlar hem hayvanlar hem de cansız nesneler (bazı durumlarda) için geçerlidir.

İnsanlar ve Hayvanlar İçin ‘s

Tekil kişi veya hayvan isimlerinden sonra aitlik belirtmek için doğrudan ‘s eklenir.

• Ayşe‘s car (Ayşe’nin arabası)
• The dog‘s tail (Köpeğin kuyruğu)
• My teacher‘s pen (Öğretmenimin kalemi)
• John‘s house (John’un evi)

Sonu ‘s’ ile Biten Tekil Özel İsimler

Sonu zaten ‘s’ harfi ile biten tekil özel isimlerde (örneğin, James, Charles, Chris) iki farklı kullanım görülebilir:

1. Sadece apostrof (‘) eklemek: Bu, özellikle yazım stilinde daha yaygındır ve telaffuzda fazladan bir ‘s’ sesi eklenmesini önler.
   Örnek: James’ book, Charles’ car, Chris’ phone
2. ‘s eklemek: Bu da dilbilgisi açısından doğrudur ve özellikle konuşma dilinde veya belirli stil rehberlerinde tercih edilebilir. Telaffuzda isme /ɪz/ sesi eklenir.
   Örnek: James‘s book, Charles‘s car, Chris‘s phone

Her iki kullanım da kabul görmekle birlikte, tutarlı olmak önemlidir. Genellikle sadece apostrof eklemek daha yaygın bir yaklaşımdır.

Düzensiz Çoğul İsimlerle ‘s Kullanımı

Sonu ‘s’ ile bitmeyen düzensiz çoğul isimlerde (children, men, women, people, mice vb.) aitlik belirtmek için yine ‘s eklenir.

• The children‘s toys (Çocukların oyuncakları)
• Men‘s clothing (Erkek giyimi)
• People‘s opinions (İnsanların fikirleri)
• The mice‘s cheese (Farelerin peyniri)

Bu kural, düzenli çoğul isimlerden farklıdır. İngilizce’deki tekil ve çoğul isimler konusunu incelemek, bu ayrımı daha iyi anlamanıza yardımcı olabilir.

Çoğul İsimlerle Sadece Apostrof (‘) Kullanımı

İngilizce’de düzenli çoğul isimler genellikle ‘-s’ veya ‘-es’ ekiyle biter. Bu tür çoğul isimlere aitlik anlamı katmak için kelimenin sonuna tekrar ‘s’ eklemek yerine, sadece apostrof (‘) konulur.

• The students’ books (Öğrencilerin kitapları) – ‘Students’ kelimesi zaten çoğul ve ‘s’ ile bitiyor.
• My parents’ house (Ebeveynlerimin evi) – ‘Parents’ çoğul ve ‘s’ ile bitiyor.
• The cats’ food (Kedilerin maması) – ‘Cats’ çoğul ve ‘s’ ile bitiyor.
• The Joneses’ car (Jones ailesinin arabası) – Soyadı ‘s’ ile biten ailelerden bahsederken çoğul yapılır ve sadece ‘ eklenir.

Kısacası:

• Tekil isim -> ‘s (cat’s)
• Çoğul isim (s ile biten) -> s’ (cats’)
• Çoğul isim (s ile bitmeyen) -> ‘s (children’s)

Özel Durumlar ve İstisnalar

Bileşik İsimler (Compound Nouns)

Birden fazla kelimeden oluşan bileşik isimlerde, ‘s eki son kelimeye eklenir.

• My mother-in-law‘s advice (Kayınvalidemin tavsiyesi)
• The President of Turkey‘s speech (Türkiye Cumhurbaşkanı’nın konuşması)

Ortak Sahiplik (Joint Possession)

Eğer birden fazla kişi aynı şeye sahipse, ‘s sadece sonuncu isme eklenir.

• Ali and Ayşe‘s house (Ali ve Ayşe’nin evi – ev ortak)
• My aunt and uncle‘s car (Teyzemin ve amcamın arabası – araba ortak)

Eğer bahsedilen şeyler ayrı ayrı kişilere aitse, her isme ayrı ayrı ‘s eklenir.

• Ali‘s and Ayşe‘s houses (Ali’nin ve Ayşe’nin evleri – herkesin kendi evi var)
• John‘s and Mary‘s emails (John’un ve Mary’nin e-postaları – ayrı ayrı e-postalar)

Zaman İfadeleri

Zaman bildiren ifadelerde de iyelik yapısı kullanılabilir.

• Yesterday‘s newspaper (Dünün gazetesi)
• Today‘s weather (Bugünün havası)
• Two weeks’ holiday (İki haftalık tatil) – ‘Weeks’ çoğul olduğu için sadece ‘ kullanılır.
• One hour‘s delay (Bir saatlik gecikme)

Kuruluşlar, Şirketler ve Yerler

Kurum, kuruluş, şirket, ülke veya şehir isimleriyle de ‘s kullanılabilir.

• The company‘s policy (Şirketin politikası)
• Turkey‘s population (Türkiye’nin nüfusu)
• London‘s museums (Londra’nın müzeleri)
• Google‘s new algorithm (Google’ın yeni algoritması)

Cansız Nesneler ve ‘of’ Kullanımı

Genellikle cansız nesneler için aitlik belirtirken ‘s yerine ‘of’ yapısı tercih edilir. Bu daha resmi ve yaygın bir kullanımdır.

• The leg of the table (Masanın bacağı) – Genellikle ‘the table’s leg’ denmez.
• The roof of the house (Evin çatısı) – ‘The house’s roof’ yerine tercih edilir.
• The beginning of the film (Filmin başlangıcı)

Ancak yukarıda belirtilen zaman, yer, kuruluş gibi istisnalar ve bazı kalıplaşmış ifadeler (e.g., for goodness’ sake) ‘s ile kullanılır.

Possessive ‘s vs. Possessive Adjectives (İyelik Sıfatları)

İyelik bildiren ‘s yapısı ile iyelik sıfatları (my, your, his, her, its, our, their) karıştırılmamalıdır. İyelik sıfatları bir ismin önünde kullanılırken, ‘s bir isme eklenir.

• My book (Benim kitabım) – İyelik sıfatı
• John’s book (John’un kitabı) – İyelik ‘s
• Her car (Onun arabası)
• Sarah’s car (Sarah’nın arabası)

İyelik yapıları, aile bireyleri gibi sıkça kullanılan isimlerle birlikte karşımıza çıkar: my mother’s name, my brother’s friend gibi.

Sık Yapılan Hatalar

1. Çoğul İsimlerle Karıştırma: İsimlerin çoğul hali ile iyelik hali sıkça karıştırılır. Apostrofun yeri anlamı değiştirir.
   – The cats are sleeping. (Kediler uyuyor – Çoğul isim)
   – The cat’s bowl is empty. (Kedinin mama kabı boş – Tekil iyelik)
   – The cats’ bowls are empty. (Kedilerin mama kapları boş – Çoğul iyelik)
2. Its vs. It’s: Bu, en yaygın hatalardan biridir.
   – It’s = It is veya It has (kısaltma)
   Örnek: It’s raining. (Yağmur yağıyor.)
   – Its = Cansız varlıklar veya hayvanlar için iyelik sıfatı (onun)
   Örnek: The cat hurt its paw. (Kedi patisini incitti.)
3. Yanlış Apostrof Yeri: Özellikle çoğul isimlerde apostrofun yanlış yere konulması.
   – Yanlış: The student’s books (Tekil öğrencinin kitapları anlamında)
   – Yanlış: The students’s books
   – Doğru: The students’ books (Öğrencilerin kitapları)

Sonuç

İngilizce’deki iyelik yapıları (‘s ve s’), sahiplik ve aitlik bildirmek için temel araçlardır. Tekil isimlerde genellikle ‘s kullanılırken, ‘s’ ile biten düzenli çoğul isimlerde sadece apostrof (‘) kullanılır. Sonu ‘s’ ile bitmeyen düzensiz çoğul isimler ise yine ‘s alır. Bu kuralları ve özel durumları anlamak, İngilizce dilbilgisi temelinizi sağlamlaştıracak ve iletişim becerilerinizi geliştirecektir. Bol bol pratik yapmak ve örnek cümleleri incelemek, bu konuyu pekiştirmenin en iyi yoludur.

Unutmayın, doğru apostrof kullanımı sadece yazımınızı düzeltmekle kalmaz, aynı zamanda kurduğunuz cümlelerin anlamını da netleştirir. Daha fazla İngilizce gramer konuları hakkında bilgi edinmek için sitemizdeki diğer kaynakları inceleyebilirsiniz.