İngilizce Relative Clauses (Sıfat Cümlecikleri): Detaylı Konu Anlatımı

İngilizce Relative Clauses (Sıfat Cümlecikleri): Kapsamlı Konu Anlatımı

İngilizce öğrenirken karşılaşılan en temel ve önemli dilbilgisi yapılarından biri Relative Clauses, yani Türkçe adıyla Sıfat Cümlecikleri‘dir. Bu yapılar, cümleleri daha akıcı hale getirmek, bir isim hakkında ek bilgi vermek veya hangi kişi ya da nesneden bahsettiğimizi netleştirmek için kullanılır. Karmaşık gibi görünse de temel mantığı anlaşıldığında cümlelerinizi zenginleştiren güçlü bir araçtır. Bu yazıda, relative clauses konusunu tüm detaylarıyla ele alacak, türlerini, kullanılan zamirleri ve püf noktalarını örneklerle açıklayacağız.

Relative Clause Nedir?

Relative clause, bir cümlede kendinden önce gelen bir ismi (noun) niteleyen yan cümleciktir. Tıpkı bir sıfat gibi, ismin hangi veya nasıl olduğunu açıklarlar. Bu yüzden Türkçede ‘sıfat cümleciği’ olarak adlandırılırlar. Bu cümlecikler genellikle who, whom, whose, which, that, where, when, why gibi ilgi zamirleri (relative pronouns) veya ilgi zarfları (relative adverbs) ile başlar.

Örneğin:

• The man who lives next door is a doctor. (Kapı komşusu olan adam doktordur.) -> ‘who lives next door’ kısmı ‘the man’ ismini niteler.
• I lost the book which you gave me. (Bana verdiğin kitabı kaybettim.) -> ‘which you gave me’ kısmı ‘the book’ ismini niteler.

Relative clause’lar, sıfatlar gibi işlev görür ancak tek bir kelime yerine bir cümlecik yapısındadırlar. Bu sayede çok daha detaylı tanımlamalar yapabiliriz.

Relative Pronouns ve Adverbs (İlgi Zamirleri ve Zarfları)

Relative clause’ları başlatmak için kullanılan başlıca kelimeler şunlardır:

Who

İnsanları niteleyen cümlelerde, özne (subject) görevinde kullanılır.

• The student who won the prize is very happy. (Ödülü kazanan öğrenci çok mutlu.) – Kim mutlu? Ödülü kazanan öğrenci. ‘who’ burada özne.
• Do you know the girl who started work today? (Bugün işe başlayan kızı tanıyor musun?)

Whom

İnsanları niteleyen cümlelerde, nesne (object) görevinde kullanılır. Resmi dilde tercih edilir. Günlük konuşmada genellikle yerine ‘who’ kullanılır veya zamir tamamen atılır (defining clause ise).

• The man whom I met yesterday was very kind. (Dün tanıştığım adam çok kibardı.) – Kimi tanıştım? Adamı. ‘whom’ burada nesne.
• (Daha yaygın kullanım) The man who I met yesterday was very kind.
• (Daha da yaygın, defining ise) The man I met yesterday was very kind.

Whose

Aitlik/sahiplik bildirir. Hem insanlar hem de nesneler için kullanılır.

• She is the woman whose car was stolen. (O, arabası çalınan kadın.) – Kimin arabası? Kadının.
• I have a friend whose brother is an actor. (Kardeşi aktör olan bir arkadaşım var.)
• It’s a house whose windows are broken. (O, pencereleri kırık olan bir ev.)

Which

Cansız varlıkları (nesneleri) ve hayvanları nitelemek için kullanılır. Hem özne hem de nesne görevinde olabilir.

• This is the computer which I bought last week. (Bu, geçen hafta aldığım bilgisayar.) – ‘which’ nesne.
• The horse which won the race is very fast. (Yarışı kazanan at çok hızlı.) – ‘which’ özne.

That

Hem insanları (who yerine) hem de nesne/hayvanları (which yerine) nitelemek için kullanılabilen çok yönlü bir zamirdir. Ancak sadece defining relative clause’larda kullanılır. Non-defining clause’larda (virgülle ayrılanlarda) ‘that’ kullanılmaz.

• The student that won the prize is very happy. (‘who’ yerine)
• This is the computer that I bought last week. (‘which’ yerine)

Where

Yerleri nitelemek için kullanılır.

• This is the house where I grew up. (Bu, büyüdüğüm ev.)
• Do you remember the park where we first met? (İlk tanıştığımız parkı hatırlıyor musun?)

When

Zamanları nitelemek için kullanılır.

• I remember the day when we graduated. (Mezun olduğumuz günü hatırlıyorum.)
• Summer is the season when I feel happiest. (Yaz, en mutlu hissettiğim mevsim.)

Why

Sebep bildirmek için, genellikle ‘the reason’ kelimesinden sonra kullanılır.

• Can you tell me the reason why you are late? (Neden geç kaldığının sebebini bana söyleyebilir misin?)
• That’s the reason why I didn’t call you. (Seni aramama sebebim bu.)
• (‘why’ yerine ‘that’ veya zamirsiz kullanım da yaygındır: …the reason that you are late / …the reason you are late)

Relative Clause Türleri

Relative clause’lar, verdikleri bilginin önemine göre iki ana türe ayrılır:

1. Defining Relative Clauses (Tanımlayan Sıfat Cümlecikleri)

Bu tür cümlecikler, bahsettiğimiz ismin hangisi olduğunu tanımlamak için zorunlu bilgi verir. Cümleden çıkarılırsa, ana cümlenin anlamı belirsizleşir veya tamamen değişir. Defining clause’lar virülle ayrılmaz.

• The woman who lives next door is a teacher. (Hangi kadın? Kapı komşusu olan.)
• I like the paintings which are on the wall. (Hangi tablolar? Duvarda olanlar.)

Önemli Kural: Defining clause’larda, eğer ilgi zamiri (who, which, that) cümleciğin nesnesi konumundaysa, zamir cümleden atılabilir.

• The book (which/that) I am reading is interesting. (Okuduğum kitap ilginç.) – ‘which/that’ nesne olduğu için atılabilir.
• The man (who/whom/that) she married is rich. (Evlendiği adam zengin.) – ‘who/whom/that’ nesne olduğu için atılabilir.
• Ancak: The man who is talking to John is my uncle. (John’la konuşan adam amcam.) – ‘who’ özne olduğu için atılmaz.

2. Non-defining Relative Clauses (Tanımlamayan Sıfat Cümlecikleri)

Bu tür cümlecikler, zaten belirli olan bir isim hakkında ekstra, zorunlu olmayan bilgi verir. Cümleden çıkarılırsa, ana cümlenin temel anlamı bozulmaz. Non-defining clause’lar mutlaka virgülle (veya iki virgül arasında) ayrılır.

• My brother, who lives in London, is visiting us next week. (Erkek kardeşim -kim olduğu zaten belli-, Londra’da yaşıyor, haftaya bizi ziyaret edecek.)
• İstanbul, which is a beautiful city, has a rich history. (İstanbul -zaten bilinen bir yer-, güzel bir şehirdir, zengin bir tarihe sahiptir.)

Önemli Kurallar:

• Non-defining clause’larda asla ‘that’ kullanılmaz. Sadece who, whom, whose, which, where, when kullanılır.
• Non-defining clause’larda ilgi zamiri asla atılamaz.
• Mutlaka virgül kullanılır.

Relative Clauses ve Preposition’lar (Edatlar)

Bazen relative clause’ların içinde bir edat (preposition: in, on, at, to, for, with vb.) bulunur. Edatın yeri cümlenin resmiyet düzeyini etkiler:

• Yaygın Kullanım (Edat Sonda): This is the house which I told you about.
• Resmi Kullanım (Edat Başta): This is the house about which I told you. (Edat başa geldiğinde ‘whom’ ve ‘which’ kullanılır, ‘that’ veya ‘who’ kullanılmaz).
• Yaygın Kullanım: The person who I spoke to was helpful.
• Resmi Kullanım: The person to whom I spoke was helpful.

Özet ve Sonuç

Relative Clauses, İngilizce dilbilgisinin önemli konularından biridir ve cümlelerinize derinlik katmanızı sağlar. İki ana türü vardır: defining (tanımlayan, zorunlu bilgi veren, virgülsüz) ve non-defining (tanımlamayan, ekstra bilgi veren, virgüllü). Kullanılan ilgi zamiri (who, which, that vb.) nitelenen isme (insan, nesne, yer, zaman, sahiplik) göre değişir. Defining clause’larda nesne konumundaki zamirler atılabilirken, non-defining clause’larda ‘that’ kullanılmaz ve zamir atılamaz.

Bu yapıları doğru kullanmak, hem yazılı hem de sözlü İngilizcenizi geliştirerek daha akıcı ve etkili iletişim kurmanıza yardımcı olacaktır. Bol bol örnek incelemek ve pratik yapmak konuyu pekiştirmenin en iyi yoludur.