İleri Seviye Relative Clause ve Modifier Kullanımı: Kapsamlı Rehber

İleri Seviye Relative Clause ve Modifier Kullanımı: Kapsamlı Rehber

İngilizce öğrenirken belirli bir seviyeye ulaştıktan sonra, cümlelerinizi daha karmaşık, akıcı ve doğal hale getirmek istersiniz. İşte bu noktada Advanced Relative Clauses (İleri Seviye Sıfat Cümlecikleri) ve Modifiers (Niteleyiciler) devreye girer. Bu yapılar, bir ismi tanımlamak veya hakkında ek bilgi vermek için kullanılır ve İngilizce ifadenizi zenginleştirmenin anahtarlarındandır. Temel seviyede ‘who’, ‘which’, ‘that’ kullanımını öğrenmiş olabilirsiniz, ancak ileri seviyede bu yapıların çok daha çeşitli ve incelikli kullanımları mevcuttur.

Bu makalede, İngilizce’deki bu karmaşık ama önemli dilbilgisi konularını derinlemesine inceleyeceğiz.

Relative Clauses (Sıfat Cümlecikleri) Nedir?

Relative Clause’lar, bir cümlecik türüdür ve genellikle kendinden önceki bir ismi (noun) niteler veya onun hakkında ek bilgi verir. Türkçedeki sıfat cümleciklerine benzer bir işlev görürler. Temel olarak iki ana türe ayrılırlar:

1. Defining Relative Clauses (Tanımlayıcı Sıfat Cümlecikleri)

Bu cümlecikler, hangi kişi veya nesneden bahsedildiğini açıklığa kavuşturmak için zorunlu bilgiler sunar. Bu bilgi olmadan, cümlenin anlamı belirsizleşir veya değişir. Defining clause’lar isimden hemen sonra gelir ve virgülle ayrılmazlar.

• Örnek: The woman who lives next door is a doctor. (Kapı komşusu olan kadın doktordur. – Hangi kadından bahsettiğimizi tanımlar.)
• Örnek: I read the book that you recommended. (Senin önerdiğin kitabı okudum. – Hangi kitaptan bahsettiğimizi belirtir.)

Defining clause’larda insanlar için ‘who’ veya ‘that’, nesneler ve hayvanlar için ‘which’ veya ‘that’ kullanılır. Gayri resmi dilde ve nesne konumundayken bu zamirler (relative pronoun) sıklıkla düşürülebilir:

• Örnek: The book (that/which) I’m reading is fascinating. (Okuduğum kitap büyüleyici.)

2. Non-Defining Relative Clauses (Tanımlayıcı Olmayan Sıfat Cümlecikleri)

Bu cümlecikler, zaten belirli olan bir isim hakkında ekstra, zorunlu olmayan bilgi verir. Cümleden çıkarılsalar bile ana cümlenin temel anlamı bozulmaz. Non-defining clause’lar her zaman virgülle ayrılır (başında ve sonunda birer virgül veya cümlenin sonundaysa sadece başında bir virgül olur).

• Örnek: My brother, who lives in London, is visiting us next week. (Londra’da yaşayan erkek kardeşim, haftaya bizi ziyaret edecek. – Zaten hangi kardeşim olduğu belli, sadece ek bilgi veriliyor.)
• Örnek: The Eiffel Tower, which is in Paris, is a famous landmark. (Paris’te bulunan Eyfel Kulesi, ünlü bir yapıdır. – Eyfel Kulesi zaten belirli, nerede olduğu ek bilgi.)

Önemli Not: Non-defining clause’larda ‘that’ kullanılmaz. İnsanlar için ‘who’, nesneler/hayvanlar için ‘which’ kullanılır. Zamirler düşürülemez.

Relative Clause’ların temel mantığını ve türlerini daha detaylı incelemek isterseniz, Relative Clause temel bilgileri başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.

İleri Seviye Relative Pronoun’lar ve Yapılar

Temel ‘who’, ‘which’, ‘that’ dışında, daha karmaşık durumlar için kullanılan başka yapılar da vardır:

• Whom: İnsanlar için kullanılır ve relative pronoun’un cümlenin nesnesi olduğu durumlarda (özellikle resmi dilde ve bir edattan sonra) tercih edilir. Günlük dilde ‘who’ daha yaygındır.
  • Örnek (Resmi): The manager to whom I reported was very helpful. (Rapor verdiğim müdür çok yardımcı oldu.)
  • Örnek (Yaygın): The manager who/that I reported to was very helpful.
• Whose: İyelik (possession) belirtmek için kullanılır. Hem insanlar hem de nesneler için kullanılabilir.
  • Örnek: She is the artist whose paintings are exhibited in the gallery. (O, resimleri galeride sergilenen sanatçıdır.)
  • Örnek: I have a car whose engine needs repair. (Motoru tamir gerektiren bir arabam var.)
• Where: Yerleri (places) nitelemek için kullanılır (‘in which’, ‘at which’ yerine geçer).
  • Örnek: This is the house where I grew up. (Bu, büyüdüğüm evdir.)
  • Eş Anlamlı: This is the house in which I grew up.
• When: Zamanları (times) nitelemek için kullanılır (‘in which’, ‘on which’, ‘at which’ yerine geçer).
  • Örnek: I remember the day when we first met. (İlk tanıştığımız günü hatırlıyorum.)
  • Eş Anlamlı: I remember the day on which we first met.
• Why: Genellikle ‘the reason’ kelimesinden sonra sebep belirtmek için kullanılır (‘for which’ yerine geçer).
  • Örnek: That’s the reason why I was late. (Geç kalmamın sebebi budur.)
  • Eş Anlamlı: That’s the reason for which I was late.

Edatların (Prepositions) Kullanımı

Relative clause’larda edatlar (prepositions) bazen kafa karıştırıcı olabilir. Edat, genellikle cümlenin sonunda yer alır (gayri resmi) veya relative pronoun’un önüne getirilebilir (daha resmi).

• Gayri Resmi: This is the project which I am working on.
• Resmi: This is the project on which I am working.
• Gayri Resmi: He is the person who I spoke to.
• Resmi: He is the person to whom I spoke.

Edatların doğru kullanımı hakkında daha fazla bilgi için İngilizce edatlar konulu rehberimize bakabilirsiniz.

Reduced Relative Clauses (Kısaltılmış Sıfat Cümlecikleri)

Cümleleri daha kısa ve öz hale getirmek için relative clause’ları kısaltabiliriz. Bu, genellikle relative pronoun (who, which, that) ve ‘be’ fiilini atarak yapılır. Kısaltma iki şekilde olabilir:

1. Present Participle (-ing) Kullanımı: Eğer orijinal cümle active (etken) yapıda ise, ‘be’ fiili atılır ve ana fiil ‘-ing’ formuna getirilir.
   • Tam Cümle: The man who is sitting over there is my uncle.
   • Kısaltılmış: The man sitting over there is my uncle. (Orada oturan adam amcamdır.)
   • Tam Cümle: The train which is arriving at platform 2 is the express to London.
   • Kısaltılmış: The train arriving at platform 2 is the express to London. (Platform 2’ye varmakta olan tren Londra ekspresidir.)
2. Past Participle (-ed/V3) Kullanımı: Eğer orijinal cümle passive (edilgen) yapıda ise, relative pronoun ve ‘be’ fiili atılır, sadece past participle (fiilin 3. hali) kalır.
   • Tam Cümle: The books which were written by Dickens are classics.
   • Kısaltılmış: The books written by Dickens are classics. (Dickens tarafından yazılan kitaplar klasiktir.)
   • Tam Cümle: The information that was given to me was incorrect.
   • Kısaltılmış: The information given to me was incorrect. (Bana verilen bilgi yanlıştı.)

Unutmayın: Bu kısaltmalar sadece defining ve non-defining clause’larda, relative pronoun özne konumundaysa ve genellikle ‘be’ fiili içeriyorsa yapılabilir.

Modifiers (Niteleyiciler): Participial Phrases ve Appositives

Relative clause’lar dışında, isimleri nitelemek veya ek bilgi vermek için kullanılan başka yapılar da vardır. Bunlar genellikle ‘modifier’ başlığı altında incelenir. İleri seviyede özellikle Participial Phrase’ler ve Appositive’ler önemlidir.

1. Participial Phrases (Participle Öbekleri)

Bunlar, present participle (-ing) veya past participle (-ed/V3) ile başlayan ve bir ismi niteleyen kelime gruplarıdır. İşlev olarak reduced relative clause’lara çok benzerler ve onlarla aynı şekilde oluşturulurlar.

• Örnek (-ing): Feeling tired, she went to bed early. (Kendini yorgun hisseden o, erkenden yattı. – ‘She’ ismini niteliyor) – Bu aynı zamanda bir adverbial modifier olarak da görülebilir, sebebi belirtir.
• Örnek (-ing): The girl waving at us is my cousin. (Bize el sallayan kız kuzenimdir. – ‘The girl’ ismini niteliyor, reduced relative clause ile aynı: ‘who is waving’)
• Örnek (-ed): Shocked by the news, they remained silent. (Haberle şoke olan onlar, sessiz kaldılar. – ‘They’ ismini niteliyor)
• Örnek (-ed): The report, published last week, contains important data. (Geçen hafta yayınlanan rapor önemli veriler içeriyor. – ‘The report’ ismini niteliyor, reduced non-defining relative clause ile aynı: ‘which was published’)

2. Appositives (Açıklayıcı İsim Grupları)

Appositive, bir ismin hemen yanına gelerek onu açıklayan veya yeniden adlandıran bir başka isim veya isim grubudur. Genellikle non-defining relative clause’lara benzer bir işlev görür ve virgüllerle ayrılır.

• Örnek: Istanbul, the largest city in Turkey, is a major cultural hub. (Türkiye’nin en büyük şehri olan İstanbul, önemli bir kültür merkezidir. – ‘the largest city in Turkey’ ifadesi ‘Istanbul’u açıklar.)
• Örnek: My neighbor, a retired teacher, enjoys gardening. (Emekli bir öğretmen olan komşum, bahçeyle uğraşmaktan hoşlanır. – ‘a retired teacher’ ifadesi ‘My neighbor’ı açıklar.)

Appositive’ler, ‘who is’, ‘which is’ gibi yapıların atılmasıyla oluşan yoğunlaştırılmış ifadelerdir ve yazılı dile zarafet katarlar.

Yaygın Hatalar ve İpuçları

• Defining vs. Non-defining Ayrımı: Virgül kullanımı hayati önem taşır. Virgül olup olmaması cümlenin anlamını tamamen değiştirebilir.
• ‘That’ Kullanımı: ‘That’in non-defining clause’larda kullanılmadığını unutmayın.
• Pronoun Seçimi: ‘Who’, ‘whom’, ‘whose’, ‘which’, ‘where’, ‘when’ doğru bağlamda kullanılmalıdır.
• Reduced Clause Hataları: Sadece relative pronoun özne konumundaysa ve ‘be’ fiili varsa kısaltma yapın. Yanlış fiil formu kullanmaktan kaçının (-ing vs -ed).
• Dangling Modifiers: Participial phrase’lerin nitelediği ismin cümlede açıkça belirtildiğinden ve doğru yerde olduğundan emin olun. Yanlış kullanımda anlam kaymaları olabilir. Örnek Hata: Walking down the street, the buildings looked magnificent. (Sanki binalar yürüyormuş gibi bir anlam çıkar.) Doğrusu: Walking down the street, I thought the buildings looked magnificent.

Sonuç

İleri seviye relative clause’lar ve modifier’lar, İngilizce’de daha karmaşık ve sofistike cümleler kurmanın temel taşlarıdır. Defining ve non-defining clause’lar arasındaki farkı anlamak, ‘whose’, ‘where’, ‘when’ gibi zamirleri doğru kullanmak, cümleleri ‘reduced clause’lar, ‘participial phrase’ler ve ‘appositive’ler ile kısaltıp zenginleştirmek, dil becerilerinizi önemli ölçüde geliştirecektir. Bu yapıları bol bol pratik yaparak ve okuduğunuz metinlerde fark ederek ustalaşabilirsiniz. Unutmayın, bu konular İngilizce gramer konuları içinde önemli bir yer tutar ve akıcı bir İngilizce için gereklidir.